فلسفه قبله

سه شنبه 23 آبان 1396 - 13:30:13
فلسفه قبله

توجه به قبله موجب توجه به خداست،درست است که خدا مکانی ندارد اما کسی که مقابل چنین مرکز توحیدی بایستد از تمام حالات به خدا متوجه تر است و گویا خود را در پیشگاه او حاضر می بیند.

تهران- الکوثر: استقبال یا رو به قبله بودن در نماز، اسرار و حکمت هایی دارد. برخی از حکمتهای عرفانی، سیاسی و اجتماعی آن عبارت است از:

1- رو به قبله کردن- به دلیل انتساب کعبه به خدا- موجب توجه دل به او است. امام باقر علیه السلام فرمود:

هرگاه نمازگزار رو به قبله می ایستد، به جانب خدای مهربان رو کرده است. [1]

این نه بدان دلیل است که خداوند در جهت خاصی می باشد، بلکه به سبب محدودیت توجه و اقبال دل است. به عبارت دیگر چون اشتغالات و خواطر نفسانی، توجه دل به خدا را کم می کند، قرار دادن یک پایگاه خاص عبادی و رو کردن به آن، زمینه توجه بیشتر دل به سوی صاحب خانه را فراهم می آورد.

کعبه رمز حضور قلب است. امام خمینی (ره) در این زمینه می نویسد:

نکته باریکی در واژه قبله هست که باید از آن غافل نبود. «قبله» در اصل لغت، اسم عمل ما است، نه اسم خانه (کعبه)، ولی چون این عمل رو به روی آن خانه انجام می گیرد، کم کم اسم خود خانه شده است.

2- یکی دیگر از اسرار توجه به کعبه بُعد سیاسی- اجتماعی آن است. جابر بن حیان از امام صادق علیه السلام پرسید: آیا مرکز بودن کعبه برای نماز اهمیتش بیشتر است، یا برای حج؟ آن حضرت فرمود: مرکزیت آن برای نماز؛ زیرا بسیاری از مسلمانان نمی توانند در تمام عمر حتی یک بار به مکه بروند؛ ولی هر مسلمان در هر نقطه از جهان، روزی پنج بار به سوی کعبه نماز می خواند.

می توان گفت در هر شبانه روز، پنج بار نگاه تمام مسلمین جهان در کعبه به هم می رسد و گویا تمام مسلمانان جهان در شبانه روز پنج مرتبه به چشمان یکدیگر می نگرند و سخن آنان در آنجا به هم می رسد و تکبیر مسلمانان در شرق و غرب دنیا، در کعبه شنیده می شود. این مرکزیت، در هیچ یک از ادیان گذشته وجود نداشته و در آینده هم به وجود نخواهد آمد. [2]

به عبارت دیگر کعبه، مغناطیس دلهای اهل ایمان و رمز وحدت و استقلال مسلمانان است و ارتباط نماز و کعبه، ارتباطی دائمی است:

اگر کسی از فراز آسمان ها به صفوف نمازگزاران کره زمین بنگرد، دایره های متعددی را می بیند که مرکزیت همه آنها کعبه است و توحید، نقطه تمرکز فکر و دل و جان و صفوف مسلمین است. [3]

3- ایستادن رو به قبله، یادآور خاطرات و ارزش های بسیاری است: همچون کانون توحید، قربانگاه حضرت اسماعیل، زادگاه امام علی علیه السلام، پایگاه قیام حضرت مهدی (عج)، محل آزمایش ابراهیم علیه السلام و عبادت گاه تمامی پیامبران و اولیا است.

چه زیباست که نمازگزار، آن گاه که رو به قبله می ایستد، پیش از شروع نماز، مروری بر این ارزشها داشته باشد. [4]

پی نوشت ها

[1] رموز نماز يا اسرار الصلاة، محمد فريد نهاوندى، ص 65.

[2] محمد رى شهرى، مناظره در رابطه با مسائل ايدئولوژيك، ص 84 و 85.

[3] محسن قرائتى، پرتوى از اسرار نماز، ص 109.

[4] محسن قرائتى، تفسير نماز، ص 50.


برای عضویت در کانال تلگرامی الکوثرفارسی اینجا کلیک کنید