آداب و رسوم کشورهای خاورمیانه در «نوروز»

پنج شنبه 29 اسفند 1398 - 16:8:36
آداب و رسوم کشورهای خاورمیانه در «نوروز»

هر ساله برخی از کشورهای خاورمیانه با آداب و رسوم ویژه خود مانند آنچه در ایران می گذرد، به استقبال «نوروز» یا «سال ‏نو» می روند. ‏نوروز در برخی از کشورهای عربی و ‏اسلامی برگزار می شود.‏

تهران- الکوثر:   نوروز جشنی است که آغاز آن با پیشواز جشنی موسوم به «چهارشنبه سوری» و با بدرقه جشنی دیگری ‏با نام «سیزده به در» پایان می پذیرد و این جشن ها با وجود رسمی نبودن، هر ساله با آداب و رسوم خاصی در برخی از کشورهای عربی و ‏اسلامی نظیر افغانستان، پاکستان، مصر، ترکیه ، عراق، سوریه و سایر کشورها برگزار می شود.‏

نوروز در افغانستان

جشن باستانی نوروز در سرزمین افغانستان در هر مقطع تاریخی به تناسب شرایط به روش ها و شیوه های خاصی برگزار می شود. مردم ‏افغانستان با خانه تکانی و پاک کردن جسم و جان خود از آلودگی ها و همچنین با چهره هایی شاد و خندان به پیشواز نوروز می روند.‏

پیش از سال تحویل، زنان افغانی سفره های خود را با هفت سین یا هفت شین یا هفت میوه رنگین تزیین می کنند و سبزی، ماهی و ‏شیرینی را نیز در سفره ها می گذارند و تمامی اعضای خانواده در انتظار ورود سال نو گرد هم جمع می شوند.‏

در هنگام حلول سال نو، بزرگ خانواده برای شکرگذاری از نعمت های خداوند دعا می کند و سایر اعضای خانواده آمین می گویند تا سال ‏نو برای آنها سال صلح و امنیت، آسایش، آرامش و خیر و برکت باشد و پس از ختم دعا، کوچکترها دست های بزرگان را می بوسند.‏

در روز نوروز، زنان و مردان و به خصوص کودکان افغان لباس های نو و رنگارنگ می پوشند و برای سبزه لگد کردن به بیرون از خانه می ‏روند و سپس به «میله جاها» یا تفرجگاه ها می روند.‏

در این روز تمامی افغان ها به جایگاه های خاصی موسوم به «میله نوروز» و«میله روز دهقان» که در اطراف زیارتگاه ها است، می روند تا ‏در این میله ها بازی های اسب های سواری، نیزه بازی و شتر دوانی برگزار کنند و کودکان نیز بازی های چون اسب های چرخکی چوبی، ‏ملاقی و سایر بازی ها را انجام می دهند.‏

در روز نوروز صدای ساز و آواز از هر سو به گوش می رسد و خویشاوندان، دوستان و آشنایان به منزل یکدیگر می روند و سال نو را به ‏همدیگر شاد باش و تبریک می گویند و کلوچه نوروزی، هفت میوه، چای و شیرینی می خورند.‏

همچنین برخی از مردم افغان مراسم سال را در کنار درگذشتگان خود یا اماکن مذهبی چون زیارتگاه ها و مساجد نو می کنند و سپس ‏برای برخی از مراسم خاص خود به طبیعت می روند.‏

مردم شهرهای بلخ و مزارشریف، نوروز را هنوز با همان شکوه پیشین خود برگزار می کنند.‏

در اولین روز عید در مراسم خاصی موسوم به «بلند کردن جنده (بیرق) زیارت سخی» پرچم امام علی(ع) را در اولین ساعت های صبح ‏برفراشته می کنند و با به اهتزار درآمدن آن، جشن نوروز به رسمی آغاز می شود و تا چهل شبانه روز ادامه می یابد.‏

آنها معتقدند که اگر بیرق به سهولت و آرامی و بدون توقف از زمین بلند شود، سال جدید، سال خوب و پر برکت خواهد بود و اگر بیرق با ‏سختی بلند شود، آن سال شگون خوبی ندارد.‏

در این شهرها مراسم های خاصی دیگری همچون مراسم بالا بردن توغ (علم) مندوی در کابل و جشن میله گل سرخ در مزار شریف که ‏هزاران نفر از اطراف افغانستان برای برپایی این جشن با شکوه به این شهر می آیند، برگزار می شود.‏

 

نوروز در پاکستان

نوروز یا «عالم افروز» در پاکستان مصادف با 21 تا 23 مارس است و این جشن معمولا سه روز طول می کشد.‏

مردم این کشور هنگام تحویل سال لباس های پاکیزه می پوشند و دعاهای و مناجات های وارد شده در این روز را می خوانند، زیرا آنها ‏معتقدند در لحظه تحویل خورشید، درهای اجابت باز است. همچنین در ایام نوروز آنها از گفتار نامناسب پرهیز می کنند و با یکدیگر با ‏احترام و محبت رفتار می کنند.‏

زنان خانه دار سفره های نوروز خود را با هفت نوع سبزی و هفت نوع میوه تازه و هفت نوع آجیل همراه با تخم مرغ رنگ شده و بادبزن ‏دستی تزیین می کنند و انواع شیرینی ها همچون «لدو»، «گلاب حامن»، «رس ملایی»، «کیک برفی»، «شکرپاره»، «کریم رول» و «سوهان حلوا» را نیز برای پذیرایی از مهمانان آماده می کنند.‏

نوروز در پاکستان بیشتر جنبه دینی و مذهبی دارد، به طوری که مردم پس از تحویل سال به یکدیگر تبریک می گویند و نمازی را که در ‏روز نوروز وارد شده است، می خوانند. همچنین شیعیان این کشور معتقدند که نوروز، روز اعلام خلافت امیرمومنان حضرت علی(ع) است.‏

مردم این کشور در منزل ها یا مکان های چراغانی و تزیین شده گردهم جمع می شوند و محفل قصیده خوانی برگزار می کنند و اغلب ‏این قصیده ها در وصف و منقبت حضرت علی(ع) خوانده می شود.‏

همچنین جشن «میله گل سرخ» به مناسبت ایام نوروز و فصل شکفتن گل های سرخ و اعتدال هوا برپا می شود و در این جشن شعری در ‏منقبت مولای متقیان(ع) می خوانند و سپس بیرقی را به نام حضرت علی(ع) برپا می کنند و تمامی حاضران آن را به خاطر تبرک لمس ‏می کنند و تکان می دهند و مدت چهل روز این بیرق در اهتزاز است.‏

در ایام نوروز مردم پاکستان از گفتار نامناسب پرهیز می کنند و با نواختن و نوازش یکدیگر با احترام و اخلاص یکدیگر را نام می‌‌برند.‏

در بخش غربی پاکستان، زنان خانه دار سفره حضرت علی(ع) را که شامل هفت نوع میوه خشک، سبزی، یک نوع شیرینی به نام کلوچه، ‏پلو با گوشت سفید و تخم مرغ های رنگی است، را پهن می کنند.‏

همچنین زنان در این روز بنا بر یک سنت و شیوه قدیمی با تفنگ از خانه خارج می شوند و در دشت ها، کوه ها و جنگل ها به شکار ‏پرندگان می پردازند.‏

مردم پاکستان پس از سال تحویل از خانه بیرون می آیند و با پای برهنه در دشت ها و چمنزارها راه می روند و مراسم «سبزه لگد کردن» ‏را برپا می کنند.‏

از آداب و رسوم عید نوروز در میان مردم پاکستان می‌توان به خانه تکانی و یا به عبارتی پاکیزه کردن خانه و کاشانه و پوشیدن لباس و ‏تهیه کردن انواع شیرینی ها، پختن غذاهای معروف این ایام و عیدی دادن و عیدی گرفتن و دید و بازدید دوستان و خویشاوندان اشاره ‏کرد.‏

 

نوروز در کردستان عراق

کردها پیش از ظهور اسلام نخستین روز بهار و 13 روز پس از آن را بر اساس آداب و رسوم خود جشن می گرفتند.‏

مردم کردستان در شب چهارشنبه سوری و عید نوروز مراسمی موسوم به «هه تره» یا «مه تره» را برپا می کنند و در این روز به جشن و ‏سرور می پردازند.‏

یکی از جشن های دیگرکه تا به امروز در این سرزمین برگزار می شود، «جشن نوروز» یا «جشن کردی» است که در حقیقت یادگار ‏شورش فریدون علیه ضحاک ستمگر به شمار می آید.‏

مردم کردستان در این جشن فردی را به عنوان «شاه هرج و مرج» یا «میر نوروزی» تعیین می کنند و این فرمانروا به طور موقت بسیاری ‏از آداب و سلوک ها را واژگونه می کند و تا جشن دیگر، همچنان عنوان پادشاهی را دارد.‏

‏«رنگ سیاسی» جشن نوروز به دو دلیل در این سرزمین برجسته تر از سایر آداب و رسوم دینی، اخلاقی و نمایشی است. یکی دلیل ‏تاریخی آن است که استمرار داستان مبارزه فریدون و کاوه آهنگر با ضحاک ظالم است و دیگری شرایط و وضعیت مردم کردستان؛ که ‏همیشه زیر ستم حکومت های جبار و مستبد زندگی می کردند و مردم تنها در این آیین ها و جشن های ملی می توانستند احساسات ‏خود را بروز دهند.‏

هر ساله مردم کردستان در شب نوروز آتش هایی را در کوهستان برپا می کنند و به جشن و پایکوبی می پردازند. همچنین زمامداران ‏عراق به جرم برپایی این جشن ها بسیاری از کردها را به زندان یا تبعیدگاه می فرستند.‏

علاوه بر رنگ سیاسی این جشن، مردم کردستان آیین ها و مراسم نوروزی متنوعی را همچون مراسم «میر میرن» یا «میر نوروزی» یا «امیر بهاری» برگزار می کنند.‏

‏«تعویض اثاثیه منزل»، «خانه تکانی یا تطهیر منازل از اهریمنان»، «شال اندازی» یا «هلاوه هلاوه»، آتش بازی، ایجاد نوروزنامه، تخم مرغ ‏بازی، نمایش داستان کاوه آهنگر و «آیین ویژه سیزده به در» و ده ها مراسم دیگر از جمله آیین های باستانی مناطق کردنشین عراق ‏است.‏

 

نوروز در ترکیه

نوروز تا نخستین سال‌های تشکیل جمهوری ترکیه در میان ترکان ترکیه پایدار ماند و سپس رفته رفته اهمیت پیشین خود را از دست داد ‏و فقط در مناطق کردنشین و در پاره‌ای از مناطق شمال، آیین رسوم این جشن موجودیت خود را حفظ کرده است.‏

مردم ترکیه عید نوروز را به عنوان یکی از معدود ایام جشن می‌‌گرفتند. در این روز حکیم باشی معجون مخصوصی به نام «نوروزیه» را ‏برای پادشاهان و درباریان تهیه می‌ کرد. گفته می شود این معجون از چهل نوع ماده مخصوص تهیه ‌می شد و شفابخش بسیاری از ‏بیماری‌ها و دردها و باعث افزایش قدرت بدنی می‌‌شده است.‏

مردم این سرزمین نوروز را آغاز بهار طبیعت و شروع تجدید حیات و طراوت در جهان و برخی روز مقدس در مقابل شب قدر و شب برائت ‏و برخی عامل اتحاد و همبستگی و حتی آن را زادروز امام علی(ع) و تعیین ایشان به خلافت و سالروز ازدواج ایشان با حضرت فاطمه(س) ‏دانسته اند.‏

کردهای ترکیه سال‌ها برای به رسمیت شناخته شدن نوروز در این کشور تلاش کردند و اکنون نوروز در ترکیه تعطیل رسمی است.‏

 

نوروز در مصر

نوروز یکی از مشهورترین اعیاد مصر است که به «نوروز قبطی» معروف است . این عید با آداب و رسوم ایرانی در مصر برگزار می شود ولی ‏از لحاظ زمانی متفاوت است.‏

مردم مصر هر سال با آغاز فصل زراعی و زمانی که رود نیل طغیان کرده است و زمین های اطراف خود را سیراب می سازد، یعنی دهم یا ‏یازدهم سپتامبر مطابق با روز اول ماه توت، یکی از ماه های مصر باستان عید نوروز اعلام می کنند.‏

مردم مصر با آغاز ماه توت جشن می گیرند و آتش روشن می کنند و بر روی یکدیگر آب می پاشند.‏

عید نوروز که از زمان حکومت فاطمیان جزو اعیاد رسمی مصر محسوب شده، با آیین ها و مراسم خاصی در این کشور برگزار می شود و ‏مردم لباس های نو و پاکیزه خود را می پوشند و طبق عادت هر ساله به دید و بازدید یکدیگر می روند و به همدیگر عیدی می دهند.‏

همچنین مردم مصر در اوایل بهار یعنی زمان سیزده به در در ایران، از شهر بیرون می روند و مراسمی شبیه ایرانیان را که موسوم به ‏‏«شیم النسیم» است، برگزار می کنند.‏

برخی از تاریخ نگاران معتقدند نوروز یادگاری از دوره تسلط هخامنشیان بر مصر است، ولی قبطیان آن را مربوط به مصر باستان می‌دانند.‏

 

نوروز در شبه جزیره عربستان

نوروز و مهرگان در روزگار پیش از اسلام در میان مردم جزیره العرب به عنوان دو جشن بزرگ به شمار می آمد ولی امروزه این آداب و ‏رسوم در این کشور کم رنگ شده است.‏

در گذشته های دور، پادشاهان این سرزمین با کشورهایی چون صنعا که آداب و سنن ایرانی در آنجا رواج کامل یافته بود، ارتباط داشتند و ‏تاجران و جهانگردان جشن نوروز و آیین های ایرانی را به عربستان منتقل کردند.‏


از صفحه گردشگری الکوثر فارسی دیدن کنید

لینک عضویت در کانال تلگرام الکوثرفارسی اینجا

آیا مایل به نظردهی می باشید؟

* باقیمانده : (1000) حرف